Posted by Paweł A. Makowski

W ostatnim czasie dość często słyszeliśmy padające słowo demokracja czy to w kontekście toczących się konfliktów czy kampanii wyborczej mającej miejsce w naszym kraju. Jednak czy wiadomo czym jest autentyczna demokracja?

Przede wszystkim opiera się na przekonaniu o równości i wolności ludzi. Problem pogodzenia tych dwóch wartości jest szczególnie ważny i interesujący, gdy zwraca uwagę na napięcia panujące między nimi w ustroju, dla którego są one równie cenne. W demokracji jednostki są postawione obok siebie – są one równe. Nie istnieje pomiędzy nimi pewien hierarchiczny porządek, w którym każdy, rodząc się, zajmowałby przeznaczone sobie miejsce, tak jak np. dzieje w ustroju arystokratycznym, będącym łańcuchem powiązań, sięgającym od chłopa aż po króla. W demokracji jest inaczej – panuje równość, nie ma hierarchii społecznej i ten fakt ma poważne konsekwencje, ponieważ ludziom pozbawionym wzajemnej więzi zagraża indywidualizm, a on stanowi śmiertelne zagrożenie dla demokracji.

W tym miejscu dotykamy sprawy zasadniczej dla społeczeństwa demokratycznego, a mianowicie rozumienia wolności. Można ją bowiem traktować jako rzeczywistość stanowiąca cel sam w sobie: w wolności chodzi o samą wolność. Każda człowiek ma swoją koncepcję dobra, swoją własną drogę do szczęścia i wspólnota w której żyje ma zadbać jak najskuteczniej o to, by jednostce w swobodnym rozporządzaniu sobą nie przeszkadzać. U podłoża takiego stanowiska leży relatywizm: nie ma prawdy, a szczególnie nie ma prawdy moralnej. Co więcej, Ci wszyscy, którzy utrzymują coś przeciwnego, reprezentują poważne zagrożenie dla ładu społecznego i demokratycznego państwa. Demokracja może się ostać tylko wówczas, gdy jej fundamentem jest teoriopoznawczy sceptycyzm i moralny relatywizm moralny.

Od właściwego rozpoznania demokracji zależy prawdziwa sztuka dyplomacji, która nie może reprezentować wartości będących zagrożeniem dla ładu społecznego i demokratycznego państwa, a tym samym i dla porządku międzynarodowego.

Źródło: P. Andryszczak, Solidarność cnotą obywatelską, w: Chrześcijanin wobec… zagadnień społecznych, (red.) P. Andryszczak, Wyd. św. Stanisława BM, Kraków 2002, 71-83.

Zdjęcie: www.inc.com