Posted by Paweł A. Makowski

kodeks dyplomatyczny (w)

Jednym z elementów zmiany wizerunku dyplomacji jest podjęcie określonych działań, zmierzających do stworzenia takich norm moralnych, które będą kształtowały działalność współczesnej dyplomacji.

Wizerunek dyplomacji

Szeroko rozumiana dyplomacja nie powinna być postrzegana tylko jako organ czy instytucja, ale również jako zasób kadrowy – czyli zespołu profesjonalistów przygotowanych do wykonywania tego zawodu. Aby to uczynić, należy wprowadzić odpowiednio dostosowany system zarządzania kadrami, który będzie obejmował nie tylko tradycyjną zasadę funkcjonowania dyplomacji, ale również zobowiązywał do podjęcia starań w celu zdobycia pełnej sprawności działania oraz osiągania strategicznych celów. Zaproponowany system powinien być oparty na zasadach właściwych dla całej służby zagranicznej. Jego fundamentem powinna być odbudowa systemu wartości, na którym mogą być zbudowane zasady, a także normy. Wobec utrwalonych już norm postępowania, konieczne jest potwierdzenie, które z nich mogą stanowić fundament wartości w służbie zagranicznej, a które ulegają większej degradacji.

Kodeks dyplomatyczny

Poruszając temat kodeksu dyplomatycznego, należy równocześnie podkreślić, iż jego najważniejszym celem powinno być wspomaganie pracowników służby zagranicznej we właściwym wypełnianiu utrwalonych standardów. Jednakże bez stworzenia pewnych wewnętrznych mechanizmów, wprowadzanie oraz przestrzeganie norm moralnych zawartych w kodeksie, może stać się jedynie zbiorem życzeń oraz niestosowanych zasad. Dlatego jak wskazuje praktyka, nie można pozostawiać wprowadzanych reguł samym sobie. Konieczne staje się stałe analizowanie istniejącej sytuacji. W razie potrzeby analiza ta winna być wspierana przez niezależną kontrolę (sprawdzenie stanu faktycznego z wymaganym), aby zapewnić pełen obiektywizm oraz ucieczkę od tzw. schematyzmu działania. Wsparciem dla realizacji powyższych zadań powinno być nieustanne oddziaływanie na rzecz propagowania oraz podwyższania norm zachowania w instytucjach publicznych. Ten cel może być osiągnięty przez instrukcje, jak i szkolenia, a także dawanie osobistego przykładu oraz egzekwowanie zasad postępowania, jak również wydawanych poleceń.

Zasady Lorda Nolana

Wydaje się, że większość reguł w służbie zagranicznej, winny być stałe, a także niezmienne. Jednak stawiana jest różna hierarchia ważności, jak również coraz swobodniejsze interpretowanie ich znaczenia. Dlatego należy co jakiś czas zbierać oraz potwierdzać zasady, które przypominają nam o konieczności ich respektowania. W tym miejscu warto przytoczyć siedem zasad życia publicznego, będących wynikiem zaleceń w Wielkiej Brytanii przez Komisję Lorda Nolana, które śmiało można wykorzystać w kształtowaniu kodeksu dyplomatycznego.

  • Bezinteresowność – osoby sprawujące funkcje publiczne powinny kierować się przy podejmowaniu decyzji wyłącznie dobrem publicznym.
  • Integralność, rzetelność, prawość – przy sprawowaniu funkcji publicznych, nie można zaciągać jakichkolwiek zobowiązań finansowych lub innych, w stosunku do osób bądź instytucji, które mogą wywierać wpływ na pełniących obowiązki.
  • Obiektywizm – przy wykonywaniu obowiązków publicznych należy dokonywać wyboru według kryteriów merytorycznych, zwłaszcza w zakresie obsadzania stanowisk, przyznawania nagród lub innych świadczeń, czy udzielając zamówień publicznych.
  • Odpowiedzialność – wszelka działalność urzędników publicznych winna być poddana kontroli odpowiedniej dla sprawowanej funkcji, a sprawujący urzędy odpowiadają przed opinią społeczną za swoje decyzje oraz działania.
  • Otwartość – osoby sprawujące urzędy publiczne winny postępować otwarcie w zakresie wydawania określonych decyzji oraz wykonywanych czynności, przedstawiając przyczyny podejmowanych działań.
  • Uczciwość – osoby sprawujące funkcje publiczne, aby uniknąć konfliktu interesów, zobowiązane są do ujawniania informacji o wszelkich podejmowanych przez siebie interesach bądź też tych, które mogą być powiązane z wykonywanymi obowiązkami.
  • Dawanie przykładu – przyjęte zasady postępowania winny być propagowane, jak również wspierane przez własny przykład osób zajmujących stanowiska kierownicze.

Należy pamiętać, że poprawa wizerunku dyplomacji oprócz wspomnianych powyżej zasad, powinna również uwzględniać warunki dla ukształtowania dobrze przygotowanej oraz sprawnej kadry dyplomatycznej. Brak jednolitego ukształtowania wzorców postępowania dyplomatów w wymiarze moralnym, powoduje powstawanie wielu wątpliwości i związanych z tym trudności interpretacyjnych, szczególnie w odniesieniu do różnych wydarzeń z codziennego życia zawodowego.

Źródło: D. Bąk, Etos urzędnika, Warszawa 2007.

Zdjęcie: mojafirma.infor.pl