Posted by Paweł A. Makowski

Zanim przystąpi się do omawiania związków pomiędzy moralnością a dyplomacją, konieczne jest wyjaśnienie znaczenia tego terminu.

Słowo „moralność”

Etymologicznie pochodzi od łacińskiego mos, moris (obyczaj, charakter, usposobienie, przepis) i jego pochodnych moralis (moralny, słuszny lub niesłuszny) i moralista (moralność, to co ludzie czynią). Współcześnie moralność rozumiana jest dość powszechnie jako:

 – uznawany i obowiązujący w określonej społeczności, system czy zbiór wartości, zasad, norm, reguł, nakazów, zakazów, wzorców, ideałów, dotyczących tego, co w ludzkim postępowaniu dobre, a co złe, co słuszne a co nie słuszne, sprawiedliwe a niesprawiedliwe.

– dominujący w danej społeczności sposób postępowania jej członków, zgodny lub niezgodny ze wspomnianym systemem czy zbiorem.

Moralność można więc rozumieć jako społeczną umowę czy konwencję dotyczącą tego, co słuszne, a co nie słuszne w postępowaniu określonych osób czy grup społecznych w obrębie danej społeczności, państwa, kręgu kulturowego.

We współczesnych społeczeństwach pluralistycznych, nie możliwe jest osiągnięcie powszechnej zgody dotyczącej uznania jednego tylko systemu wartości, norm, zakazów i nakazów moralnych za obowiązujący wszystkich. Istnieją w takich społeczeństwach różne systemy, mające wiele wspólnych, lecz i wiele różnych wartości. Nawet w społeczeństwach, z uznawanym przez zdecydowaną większość jednym systemem wartości, istnieje często poważna rozbieżność między uznawanymi wartościami, nakazami, zakazami określonej moralności, a postępowaniem wyznawców tej moralności w niezgodzie z jej nakazami. Dobitnym tego przykładem jest społeczeństwo polskie. Rzekomo 95% ludności polskiej wyznaje i uznaje zasady, nakazy i zakazy moralności rzymsko-katolickiej. Czy moglibyśmy powiedzieć, że zdecydowana większość naszego społeczeństwa postępuje zgodnie z wartościami i normami moralności chrześcijańskiej? Przenosząc to na różne społeczeństwa w różnych miejscach i czasach możemy mówić o różnym stopniu przestrzegania w nich, lub nie, obowiązujących kanonów moralnych.

Historia i doświadczenie

Wykazują, że tak rozumiana moralność była i jest w różnych społecznościach żyjących w różnych miejscach tzn. różnych państwach czy regionach globu i różnych historycznych czasach. Wykazują również, że wspomniane dwa składniki moralności nie zawsze i nie wszędzie pozostawały ze sobą w zgodzie. Obserwujemy to np. we wspomnianym na wstępie (Etyka a dyplomacja-wprowadzenie) rozziewie między szlachetnie brzmiącymi deklaracjami różnych przywódców państw czy partii politycznych, zgodnych z poczuciem moralności w ich społeczeństwach, a rzeczywistymi, ukrytymi motywami ich konkretnej działalności i środkami używanymi dla osiągnięcia rzekomo moralnie dobrych celów. Obserwujemy to również w określonych ugrupowaniach politycznych w Polsce. Ich przedstawiciele, głoszący i wyznający wzniosłe zasady moralne, postępują często w jaskrawej z nimi sprzeczności.

W kolejnym wpisie omówię znaczenie słowa „etyka”.

Źródło: M. Dobrosielski, Etyka a polityka i dyplomacjaw: Dyplomacja (red.) M. Wilk, Łódź 2002.

Zdjęcie: www.us-words.shwrm.com