Posted by Paweł A. Makowski

czyn moralny (w)

Podejmując temat moralności dyplomacji, należy zastanowić się nad określonymi czynami moralnymi, które ją kształtują. Jednak aby móc dokonać takiej refleksji należy poznać istotę czynu moralnego, który wynika z określonych zachowań ludzkich, które są postrzegane jako dobre lub złe.

Czyn moralny a dyplomacja

W codziennym życiu dyplomatycznym, często możemy dokonywać oceny zachowań poszczególnych osób. Na przykład czyny tzw. interesowne, z reguły są traktowane jako egoistyczne, realizujące wartości uznawane za moralnie negatywne. Natomiast z pozytywnym osądem, spotykają się te zachowania, które mają na względzie dobro drugiego człowieka i nie przynoszą sprawcy czynu żadnej osobistej korzyści. Ten ostatni warunek w codziennej praktyce, respektowany jest zazwyczaj mocno, gdyż pozytywnie ocenia się czyn w którym jego sprawca, ponosi jakąś „ofiarę” na rzecz innych. Ta cecha ofiarności często przynosi uznanie i szacunek. Już na tym etapie możemy zauważyć, że cechy które konstytuują formalne kryterium kwalifikacji moralnej czynu to: dobro drugiego człowieka oraz ofiara.

Jednak nie wszystkie zachowania uznaje się za niewątpliwe moralnie tylko ze względu na wymienione wyżej dwie cechy formalne czynu. Pozytywnej ocenie podlegają również te zachowania, których zarówno sprawca jak i osoba, której one dotyczą, ponoszą swego rodzaju szkodę. Sytuacja taka jest udziałem tych zachowań, które wymuszane są przez obowiązujące normy. Za dobro w sensie moralnym uznawana jest np. prawda. (na temat prawdomówności pisałem we wpisie pt.: „Prawdomówność”) Norma, która nakazuje bezwzględne mówienie prawdy może być niekiedy przykra dla tego, kto pozostając jej wierny mówi zawsze prawdę, jak i dla tego, kogo ona bezpośrednio dotyczy. Zachowanie zgodne z ta normą, nie zawsze jest korzystne dla tego, kto ją głosi i dla tego, do kogo się ona odnosi. Postępowanie mówiącego prawdę uzasadniane jest w trojaki sposób:

Po pierwsze; pozostaje on w zgodzie z normą potępiającą kłamstwo;

Po drugie; jego zachowanie realizuje uznawane w danej zbiorowości ludzkiej dobro jakim jest prawda,

Po trzecie; niezależnie od tego czy osoba której prawda dotyczy przeżywa pozytywnie lub negatywnie tego rodzaju dobrodziejstwo, sprawcę czynu spotyka zasługa właśnie jako tego, który realizuje obowiązującą normę oraz respektuje dane dobro moralne.

Jednak należy podkreślić, że wszystkie wymienione aspekty to uznanie zasługi nie wobec osoby, o której prawdę mówimy, lecz wobec zbiorowości społecznej, w której taka norma obowiązuje.

Norma a prawo

Z łatwością można zauważyć, że obowiązująca w danej społeczności norma pełni rolę swoistego prawa orzekającego pewien rodzaj zależności w komunikacji interpersonalnej, a przede wszystkim regularności zachowań możliwych do stałego powtarzania, naśladowania oraz ich przewidywania. Normy etyczne obowiązujące w danej zbiorowości ludzkiej są w istocie rzeczy jej moralnymi prawami. Dlatego z uwagi na powyższe okoliczności, należy uzupełnić wyżej wymieniony zbiór cech, o stałą zasadę etyczną, która obowiązuje w danej społeczności jako norma postępowania.

Zatem zbiór cech, które konstytuują formalne kryterium moralnej kwalifikacji czynu to:

Dobro drugiego człowieka

Ofiara

Stała zasada etyczna

 

Źródło: S. Dziamski, Wykłady z nauki o moralności, Poznań 2000.

Zdjęcie: dentonbible.org