Posted by Paweł A. Makowski

We wczesnym średniowieczu rozwinął się kolejny ośrodek polityczny, prowadzący działalność dyplomatyczną, jakim było państwo arabskie. Na samym początku swojego rozwoju państwo kalifów obejmowało znaczne obszary Bliskiego Wschodu, Azji Południowej, Północnej Afryki oraz znajdowało się w posiadaniu terenów na kontynencie europejskim w postaci Półwyspu Pirenejskiego i Sycylii. Imperium arabskie rozpadło się z czasem na wiele mniejszych jednostek politycznych, co powodowało wzrost aktywności dyplomatycznej zarówno wewnątrz ówczesnego świata arabskiego, jak i ze światem zewnętrznym. Arabowie okazali się być nie tylko świetnymi żołnierzami, ale i dyplomatami. Na dworze kalifa, wywodzącego się z dynastii Abbasydów. W Bagdadzie istniał osobny urząd do spraw korespondencji państwowej diwan ar-rassail. W jego gestii znajdowały się stosunki z innymi państwami. Dywanem zarządzał bezpośrednio Wielki Wezyr, faktyczny szef rządu. Przy wysyłaniu poselstw przyjęto zasadę, iż każde powinno składać się z dwóch posłów. Jednym z nich była osoba świecka, zwykle wybrana spośród arystokracji dworskiej.

Natomiast drugą osobą był duchowny, czyli uczony mułła. Posłowie otrzymywali zazwyczaj aż cztery pisma. Głównym zaczynającym się od odpowiedniego wersetu Koranu był list od kalifa do władcy państwa do którego udawało się poselstwo, określający jego kompetencje. A zatem miał on charakter listów uwierzytelniających. Drugie zawierało szczegółową instrukcję poselstwa. Trzecie, przeznaczone dla negocjatorów drugiej strony, określało sprawy do załatwienia. Czwarte zawierało spis podarków, których przygotowaniem i przewożeniem zajmowali się specjalni urzędnicy. Jeżeli poselstwo miało za zadanie zawarcie jakiegoś układu, wówczas wyposażano je w jego projekt, od którego nie wolno było odstąpić bez uprzedniej zgody dywanu. Zawarcie układu potwierdzano również przez złożenie przysięgi, którą musieli złożyć nie tylko władcy ale i ich synowie i doradcy, aby upewnić się, iż zostaną dochowane nawet po zmianie władcy. Dyplomacja arabska przejęła wiele z doświadczeń i zasad dyplomacji perskiej i bizantyjskiej, dostosowując je do wymogów Koranu.

Wstęp do kategorii: Historia dyplomacji, znajduje się we wpisie pt.: Dzieje dyplomacji”.

Źródło: R. Bania, Z dziejów dyplomacji, w: Dyplomacja (red.) M. Wilk, Łódź 2002.

Zdjęcie: www.koalie.net